Ամենայն հայոց բանաստեղծը

Թոթովենցը Թումանյանին առաջին անգամ տեսել է Էջմիածնի վանքի բակում, որտեղ հավաքվել էին մեծ թվով գաղթականներ: Ամեն կետում մարդ էր մեռնում, շատերը սովից կամ հիվանդություններից…
Հանկարծ սկսում է անձրև, որը քիչ ժամանակ անց վերածվում է տեղատարափ անձրևի և հեղհեղում է գետինը: Ամեն տեղ լցվեց գաղթականներով, բայց դեռ հազարավոր գաղթականներ դրսում էին և Թումանյանը ստիպված գաղթականների առաջ բացում է նոր կառուցվող վեհարանը, որ մինչև այդ անձեռնմխելի էր:
Դա զայրացնում է Կաթողիկոսին (Գևորգ Ե):
Ասում էին, որ երեկոյան Վեհափառը կանչել է Թումանյանին և հանդիմանել նրան այդ «բռնի» գործողությունների համար:
Վեհափառը պատվիրել է, որ Թումանյանը այլևս այդպիսի բան չանի, սակայն Թումանյանը պատասխանել է, որ պիտի անի, եթե անհրաժեշտություն լինի: Հայոց հայրապետը կանգնել է ոտքի և հայտարարել.
-Դուք խոսում եք Ամենայն Հայոց Հայրապետի հետ:
Գրողը նրան պատասխանել է.
-Իսկ դուք խոսում եք ամենայն հայոց բանաստեղծի հետ:

 

Կարդում ենք Տերյան

998_42576986052_7441_n2

Վահան Տերյանի բանաստեղծությունների, նամակների ընթերցում
Տերյանը` բանաստեղծ
Տերյանը` մարդ
Տերյանի խոհական աշխարհը
Տերյանը երաժշտության մեջ
Կանայք Տերյանի կյանքում
Հայ գրականության գալիք օրը՝ ընթերցում, քննարկում

Ակնկալվող արդյունքը` աուդիոնյութեր, տեսանյութեր, հարցազրույցներ և լուսաբանում, ենթակայքում, կայքում:
Կարդում ենք Տերյան
Ծնունդդ շնորհավոր, Վահան Տերյան

Հարսանեկան երգերի շարք

maxresdefault

Թագվոր, քո ձիուն

Թագվոր, քո ձիուն,
Թագվոր, քո ձիուն,
Թագվոր, քո ձիուն,
Թամքըն էր ոսկի:

Թագվոր, քո ձիուն,
Թագվոր, քո ձիուն,
Թագվոր, քո ձիուն,
Ղոլանն էր ոսկի:

Продолжить чтение «Հարսանեկան երգերի շարք»

Բարեկենդան

108435

Բարեկենդան նշանակում  է բարի կենդանություն:
Նախկինում դրանք հեթանոսական տոնախմբությունների օրեր էին, կատարվում էին փետրվարին կամ մարտի սկզբին: Տոնը հավանաբար կապ ուներ գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանը ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդ ունեին: Մարդիկ մաղթում էին միմյանց բարի կենդանություն: Հետագայում քրիստոնեությունը հարմարեցրեց իրեն և դարձրեց Մեծ Պահքի նախորդող շաբաթվա տոն, որը նշվում էր կերուխումով, մասսայական խաղերով, մրցումներով, թատերախաղերով, պարերով և այլն: Այն տևում էր երկու շաբաթ, անմիջականորեն հաջորդելով Ս. Սարգսին և ավարտվելով Մեծ պասով:  Այն նշում են ուրախ երգ ու պարով, առատ կեր ու խումով: Տոնը համաժողովրդական է և դրան մասնակցում են բոլորը: Բարեկենդանին շատ էին ամուսնությունները: Բարեկենդանի ժամանակ շատ էին կազմակերպվում խաղեր, տոնի անբաժան մասնիկները փահլեվաններն/լարախաղացներ/ էին: Տոնի երգերն են «Նուբարը», «Հանանը», «Թամզարան», «Նար-Նարը», «Ալ- յայլղուն» և այլն: 

 Տոնի խաղերն էին ճոճոախաղը, լախտին, ճանը, ընկուզախաղը և այլն: Ճոճախաղը աղջիկների  խաղ էր: Աղջիկներից մեկը նստում էր ճոճանակի վրա, իսկ նրան ճոճորողները ճիպոտով թեթև հարվածում էին նրա ոտքերին` պահանջելով բացել որևէ գաղտնիք, օր.` ասել սիրած տղայի անունը:
Ընկուզախաղը մանուկների խաղ էր: Հողի մեջ փոս էին անում և ընկույզներ էին գլորում փոսի մեջ: Հաղթում էր ամենաշատ ընկույզներ հավաքողը:  Տոնը ազդարարում էին երեկոյան` տան մեծի միջոցով: Նա գինի էր լցնում  տան բոլոր  անդամների բաժակները և ասում. <«Ահա եկավ Մեծ Պապուկ, հազար բարով մեր Բարեկենդան», որից հետո խմում էին երեք տեսակի կենաց` օրհնություն Լուսավորչի լույսին, մաղթանքներ տանը, ընտանիքի անդամներին, անեծք չար աչքին:Տոնից հետո սկսվում է Մեծ պասի շրջանը, որը քառասունիննօրյա խստապահության շրջան է. այդ ընթացքում եկեղեցին չի կատարում պսակադրության արարողություն:Տոնը ավարտվում էր հետևյալ տողերով. «Բերաններս փակեցինք սպիտակ ձվով, Աստված արժանացնի կարմիր ձվով բացելուն»: և այն տևում է 49 օր: Մեծ պահքն ավարտվում է Զատիկի` Քրիստոսի Հարության տոնով:«Այս տոնին հատուկ են ուրախությունն ու խրախճանքը, կերուխումը, հյուրասիրությունները, այցելությունները, թատերական ներկայացումները, երգ ու պարը: Ամենակարեւորն այն է, որ այն հավաքական տոն է եղել. ի տարբերություն այլ տոների, Բարեկենդանը միակն է եղել, երբ տան բոլոր անդամները հավաքվել են տոնական սեղանի շուրջ, միասնաբար զվարճացել, ուրախացել եւ դիմավորել կյանքի ու բնության նոր սկիզբը` գարունը: Տոնական խրախճանքները տեւել են երկու շաբաթ: Հասարակության բոլոր անդամները մասնակցել են տոնական արարողությանը, որովհետեւ այն հավաքական աղերսի արտահայտություն է, միմյանց նկատմամբ հոգատարության եւ սիրո դրսեւորման լավագույն առիթն է  համարվել է:

Բարեկենդանն այնքան սիրված, ժողովրդական, սպասված տոն էր, որ հայ ազգի կողմից այն ընկալվում էր որպես ամենաազգային, ինչպես նաև ամենաերջանկաբեր, խրախճանք, ճոխ ու առատ ուտելիքներ վայելելու տոն, պարերի, խաղերի, զվարճահանդեսների, թատերախաղերի, այցելությունների և ուրախության երկու շաբաթ:
Հաճախ կատակով տոնն անվանում են «փորեկենդան»: Այդ օրերին թույլատրվում էր առատ ուտելիք, կերուխում: Նախապատվությունը տրվում էր մսեղենի, կաթնեղենի, յուղի առատությանը: Տավարի, ոչխարի և թռչնեղենի մսից պատրաստում էին զանազան ճաշատեսակներ: Առաջին օրերին պատրաստում էին մեծ քանակությամբ գաթա ու հալվա: Երեկոյան ուտում էին կաթնապուր, մածուն, խաշած ձու:
Որոշ տեղերում նախապատվությունը տրվում էր փորը ձավարով ու զանազան համեմունքներով լցոնած և թոնիրում ամբողջովին խորոված ոչխարին կամ տվյալ վայրում առավել սիրված կերակրատեսակներին: Պարտադիր ճաշատեսակը խաշիլն էր, որով սկսվում էր տոնը և երկու շաբաթ պատրաստվում բոլոր տներում: Տանտիկիններն իրենց պահած մթերքներով շռայլորեն հյուրասիրում էին ընտանիքի անդամներին և հյուրերին: Վերջին օրը` երեկոյան, կաթնապուր ու մածում էին ուտում, վրայից` խաշած ձու, ասելով. «բերաններս փակում ենք սպիտակ ձվով: Աստված արժանացնի կարմիր ձվով բաց անելու»,- ակնարկելով, որ ահա սկսվում է Մեծ պասը, որի 49 օրերի ընթացքում այլևս ձու չպիտի ուտեն մինչև Զատիկ: Որոշ տեղերում ձուն խաշելու փոխարեն ձվածեղ էին պատրաստում: Տոնին պատրաստվում և մասնակցում էին բոլորը` մեծ, թե փոքր: Չնայած ամենուր դեռ ձյուն էր, ցուրտ, սակայն դա չէր խանգարում, որ մարդիկ զվարճանան:
Հին ժամանակներում տոնախմբությունների, թատերական ներկայացումների կամ որսորդության ընթացքում հայերը դիմակ հագնելու սովորությունը եղել է Բարեկենդանի գլխավոր զվարճությունը: Դիմակավոր խաղերի ու թատերական ժողովրդական  ներկայացումների ժամանակ ծիծաղախառն կատակներով քննադատության էին ենթարկվում մեծավորներն ու իշխանավորները: Հավաքվում էին մեծ ու փոքր, մի կողմ էին դրվում պետական կամ եկեղեցական օրենքները, ամեն մարդ առանց քաշվելու ասում էր իր խոսքը: Նույնիսկ եկեղեցին է այդ օրը խստակենցաղ հոգևորականների համար սահմանել որոշ ազատություն: Փաստորեն, Բուն Բարեկենդանը, բացի խրախճանքից, կերուխումից, նաև ազատության օր էր: Երեկոյան, երբ խնջույքներից հոգնած մեծերը հավաքվում էւն տանը, դուռը թափով բացվում էր և աղմուկով, երգով, թմբուկով ներս էր ընկնում դիմակավորված երեխաների խումբը: Տղաները հագած էին լինում աղջիկների հագուստ, փոքրերը` մեծի, երբեմն` ծաղրածուի: Արտաքինը պիտի հնարավորին չափ ծիծաղաշարժ լիներ, դեմքերին դնում էին ծիծաղելի դիմակներ կամ մուր, ալյուր քսում, ածուխով ներկում: Երեխաները տեսարան էին ներկայացնում գյուղի կյանքից կամ խաղում էին որևէ սրամիտ սյուժե («Բեկ ու գզիր», «Պարոն գզիր», «Գող և փաշա» և այլն):
«Շնորհավոր Բարեկենդան,
Բարով հասնենք Սուրբ Հարության»:
Ըստ http://www.qahana.am/am/diocesan-projects/show/116693387  կայքի:

 

Հայկական հարսանիքի ավանդույթներ և ծեսեր

armyanskaya-svadba

«Խնամախոսություն» — Հարսնացու սովորաբար ընտրում էին իրենց տարածաշրջանից կամ հարևան գյուղից: Այդ առումով արժե մեջբերել հին հայկական մի ասացվածք. «Ավելի լավ է աղջկան տալ տեղացի հովվին, քան օտար թագավորին»: Ըստ ավանդույթի`​ եթե որևէ ընտանիք ցանկանում էր ամուսնացնել իր տղային, նրանք իրենց ազգի մեծերի մամեների միջոցով լուր էին ուղարկում այդ ընտանիքին: Հաճախ, երբ աղջկա ընտանիքը մերժում էր, աղջկա տուն գնում էր գյուղապետը կամ քյոխվան:  Սովորաբար խնամախոսությունն արվում էր հետևյալ խոսքերով. «Տանը լավ սերմ ունենք, ուզում ենք՝ ձեր տնից մի բուռ հող տանենք, ցանենք: «Լսել ենք, որ այստեղ մի կարմիր խնձոր կա: Կուզենք տանենք մեր տղային, որ հոտ քաշի: Թե հոժար եք՝ նստենք, թե չէ` մենք գնացինք»: « Եկել ենք՝ մեր հացի համար ձեր տնից աղ տանենք»: Աղջկա ծնողները, բնականաբար, սկզբում մերժում էին՝ բերելով բազում պատճառաբանություններ: Երբ խնամախոսները վերջնական համաձայնության էին գալիս հարսի ծնողների հետ, հայրերը հաց կամ լավաշ էին կիսում: Սկզբում ուտում էին հայրերը, ապա հացը կիսում էին նաև խնամախոսության մյուս մասնակիցներն ու հարսի տնեցիները:
Կար նաև այս ավանդույթը. խնամախոսության ժամանակ, եթե տղայի կողմը ջուր էր ուզում, և այն բերում էր աղջիկը, ապա նշանակում էր, որ համաձայն են:
«Խոսքկապը»  համաձայնությունը ստանալուց հետո  էր   լինում:
«Նշանադրություն»: Այդ օրը փեսայի հարազատները նվագախմբով ու նվերներով, զարդարված սկուտեղներով կամ զամբյուղներով (խոնչաներով) գալիս են աղջկա տուն։ Հարսը հարդարվում է ընկերուհիների օգնությամբ՝ մի մեկուսացված սենյակում։ Նշանադրման հանդեսը սկսվում է, երբ քավորի կամ սեղանապետի առաջնորդությամբ հարսնացուին ընկերուհիները բերում և նստեցնում են փեսայի մոտ՝ ամենապատվավոր տեղում։ Թամադայի օրվա խորհուրդը ներկայացնող կենացներից հետո փեսացուն իր ձեռքով նշանի մատանին հագցնում է հարսնացուի մատին։ Նշանակվում է հարսանիքի օրը:
«Հալավօրհներքի» ժամանակ օրհնվում էին հարսի ու փեսայի մատանիները:
«Բոյչափեքի» ծեսը: Հարսնացուի հարսանեկան շորերը , քողը, կարմիր ոտնամանները  փեսացուի կողմն էր պատրաստում ու տանում, ուստի հարսանիքին նախորդող օրերից մեկի ընթացքում տղայի տանն էին հավաքվում նրա բարեկամ կանայք և կատարում էին
«Շորձևքի»-ի  ավանդույթը` հարսի շորը ձևելու արարողություն, երբ կանայք հարսանեկան զգեստը ձևելիս կտորից մի փոքր հատված կտրում էին և աղջիկներից յուրաքանչյուրին տալիս ինչ-որ մաս կարելու առաջադրանք:
«Ազբանստում»:  Հարսանիքին նախորդող օրը փեսայի ամուրի ընկերների միջև աճուրդով որոշվում էր ազապբաշին` մակարապետը: Իսկ այժմ փեսան պարզապես  ընտրում է հարսանիքի մակարապետին:
«Հինատանենք»: Ազապները և ազապբաշին ընտրելուց կամ նշանակելուց հետո տեղի էր ունենում հինա-տանենքը, որը խորհուրդներով լի և բավականին գեղեցիկ ծես էր: Ապա ընկերուհիները հինա էին դնում հարսի մատներին:
«Փեսացուի շնորհօրհնեք»-ը  փեսայի  սափրման և թագադրման՝ բավականին գունեղ ծեսն է:  Դա ևս արվում էր նվագածուների մասնակցությամբ: Տղայի բարեկամ աղջիկները երգում էին փեսա-թագավորին գովերգող երգեր: Վարսավիրը սափրելու հետ երգում էր փեսա-թագավորի գովքը: Նա նաև հանդերձավորում էր փեսային` ամեն գործողության համար առանձին ընծա վերցնելով քավորից: Ապա քավորը փեսային ու ազապներին բաղնիք էր ուղեկցում, ուր փեսային լողացնում էին ծիսական կարգով: Իսկ հարսին հանրային բաղնիքում լողացնում էին փեսայի տոհմի տարեց կանայք:
«Տաշտադրեքի»  ծես՝  բուն արարողությունից երկու օր առաջ փեսացուի տանը  հարսանիքի հացն էին թխում:
«Նաղարազուռնայով հարսանիքը  անցկացնելու թույլտվություն», երբ  փեսացուի ազգականներից  մեկը սգավոր էր լինում, հայրը, մայրը պարտադիր գնում էր նրանց տուն և հարսանիքը նաղարազուռնայով անցկացնելու թույլտվություն էր խնդրում:
«Եզմորթեքի» ծես :Հարսանիքին նախորդող ուրբաթ օրը տղայի տանը մորթում էին մսացու անասունը: Դա արվում է զուռնա-դհոլի ուղեկցությամբ: Ծեսը պարտադիր արվում էր արևածագին: Անասունի  գլուխն ուղղվում էր դեպի արևելք և մորթվում էր: Ապա բարեկամներից մեկը սկուտեղի վրա լցնում էր զանազան մրգեր, բանջարեղեն ու տանը վաճառք-աճուրդ կազմակերպում: Գումարը տալիս էին փեսային:
Նույն օրը փեսացուն իր մի քանի ընկերների հետ գնում էր գերեզմանատուն, իրենց հին ու նոր ննջեցյալների հոգուն արքայություն բարեմաղթում և վերադառնում:
«Հարսնառ» (հարսի հետևից ուղևորվող փեսայի կողմի պատվիրակության ծիսական երթ) գնալուց առաջ քավորի հետևից երաժիշտների ուղեկցությամբ պատվիրակություն է ուղարկվում: Երբ հարսանքավորների մեծ մասը եկած էր լինում, մի ծերունի և մի խումբ երիտասարդներ, մի-մի վառած մեղրամոմ ձեռներին, դհոլ-զուռնայի և մի երկու շամլի (մոմ, ջահ բռնողներ) առաջնորդությամբ գնում էին քավորին բերելու:
Քավորը կրում էր սպիտակ, կանաչ, կարմիր գույների ժապավեններով ուսկապ: Երբ նա դհոլի դղրդոցով մտնում էր հարսանքատուն, բոլորը ոտքի էին կանգնում:
Հնում հարսանեկան թափորը չէր կարող բաղկացած չլինել «աղվեսից», որը պետք է նախապես լուր հասցներ հարսի ընտանիքին հարսնաքավորների գալու մասին: «Աղվեսին» թշնամաբար էին դիմավորում, քանի որ նրա առաջադրանքներից մեկը հավանոցից հավ գողանալն էր:  Հետագայում հավն ուղղակի նրան պարգևատրում էին` լուրը հասցնելու համար:
«Կոխ բռնելու» ավանդույթ՝  փեսայի ծնողների կամ ընտանիքի տարեցների միջև մենամարտ փեսայի տան բակում նորապսակներին դիմավորելու ժամանակ, որտեղ, որպես կանոն, հաղթում է կինը:
Հարսին «մեղրը հրամցնում» էին գդալի հակառակ կողմով, որ «լեզուն կարճ լինի»:
«Հարսանեկան  երգեր ու պարերգեր» — թեմաները վերաբերել են փեսային ու հարսին, նրանց ծնողներին, ընկերներին ու ընկերուհիներին, ծեսի մյուս «դերակատարներին», պարզապես հանդիսականներին, հատուկ արարողություններին. լրջությամբ են առանձնանում փեսային ու նրա ծնողներին նվիրված «Մեր  թագվորն էր խաչ» և «Գացեք բերեք թագվորամեր»  երգերը, խոր հնությամբ են բուրում «Վարդ, զքե չըմ սիրի»հարսին գովերգող ու մխիթարող և «Դուն հալալ մերիկ» նրա հրաժեշտի երգերը, հատկապես հետաքրքրական են ծաղկոց երգերը, որ երգում են հարսնացուի մոտիկ ընկերուհիները, պսակի նախընթաց գիշերը մինչև լույս, նրան զուգելու, զարդարելու ժամանակ։
«Հարսի կոշիկի  գողություն»  հարսի ազգականներից մեկն է անում , որը, իհարկե, վերադարձվում է երկար բանակցությունների արդյունքում մի կլորիկ գումար ստանալուց հետո:
«Դուռ բռնելը», երբ հարսի տան դռան մոտ հարսի եղբայրը սրով պահում է դուռը` խոչընդոտելով քրոջ`տնից դուրս հանելը:
Շեմի ծեսերի մասն են կազմում նաև նորապսակների ուսերին լավաշ գցելը, մեղր հյուրասիրելը, նրանց գլխին ցորեն, քաղցրավենիք շաղ տալն ու ափսե կոտրելը:
«Մատանիներ» , որոնք դրվում են փեսայի ու հարսի մատին, նրանց միության անքակտելիության նշանն են
«Վառվող մոմեր» հոգևոր ուրախության և աստվածատուր շնորհ են:
«Թագերը» ողջախոհության նշան են, քանզի Պսակը սուրբ է:
«Գինի խմելը» նշանակում է, որ նրանք իրենց համատեղ կյանքի թե՛ ուրախությունները և թե՛ դառնությունները միասին պետք է կիսեն և ճաշակեն:
«Մեղրը» խորհրդանշում է կյանքի քաղցրությունը:
«Կոտրում են նաև ափսեներ», որպեսզի խափանվի չարը:

Ուսումնական ճամբար, հունվարի 15-19

Հունվարի 15
9:00-9:30. ընդհանուր պարապմունք
9:30-11:00. աշխատանք Քոլեջի  ջոկատում` «Սովորող սովորեցնող» նախագիծ
11:30-12:30. աշխատանք Հյուսիսային դպրոցի ջոկատում «Հայկական ավանդական հարսանիք» նախագիծ 
12:30-13:00.ընդմիջում
13:00-ից ամփոփում, աշխատանք բլոգում, խմբագրական աշխատանք

Հունվարի 16
9:00-9:30. ընդհանուր պարապմունք
9:30-11:00. Քոլեջի ջոկատի հետ աշխատանք ագարակում
11:30-12:30. աշխատանք Արևելյան  դպրոցի ջոկատում «Հայկական ավանդական հարսանիք» նախագիծ 
12:30-13:00.ընդմիջում
13:00-ից ամփոփում, աշխատանք բլոգում, խմբագրական աշխատանք
14:30. գրական ակումբ

Հունվարի 17
9:00-9:30. ընդհանուր պարապմունք
9:30-11:00.Թարգմանչական աշխատանք Քոլեջի ջոկատում, «Էջեր» ամսագիր
11:30-12:30. աշխատանք Հյուսիսային դպրոցի ջոկատում  «Հայկական ավանդական հարսանիք» նախագիծ
12:30-13:00.ընդմիջում
13:00-ից ամփոփում, աշխատանք բլոգում, խմբագրական աշխատանք,
15:15. Մանկավարժական շուրջտարյա դպրոց

Հունվարի 18
9:00-9:30. ընդհանուր պարապմունք
9:30-11:00.Քոլեջի ջոկատի այցը Հարավային դպրոց, «Սովորող սովորեցնող» նախագիծ
11:30-12:30. աշխատանք Արևելյան  դպրոցի ջոկատում  «Հայկական ավանդական հարսանիք» նախագիծ
12:30-13:00.ընդմիջում
13:00-ից ամփոփում, աշխատանք բլոգում, խմբագրական աշխատանք, «Էջեր» ամսագիր

Հունվարի 19
9:00-9:30. ընդհանուր պարապմունք
9:30-ից «Երևանը 2800 խնդրով», բանգլադեշյան արձաններ, քանդակներ, թափառումներ Քոլեջի ջոկատի հետ
15:15. Մեդիաուրբաթ-համերգ

«Սովորող սովորեցնող« նախագիծ, թարգմանում ենք առակներ փոքրերի համար

26941018_524735157897326_1268624860_n
Հունվարյան ուսումնական ճամբարի ընթացքում Քոլեջի «Նախադպրոցական կրթություն» խմբի սովորողները իրենց կրտսեր ընկերների համար ռուսերենից թարգմանում են մանկական առակներ և պատմում դրանք :

 

Сладкая соль
Надоело быть соли солёной. Подумала: «Чем я хуже сахара? Он белый, и я белая, он сыпучий и я сыпучая. Только его все любят, даже причмокивают, когда чай с ним пьют, а меня словно и не замечают!» И решила она сладкой стать.
Сказано — сделано. Что тут за обедом началось! Только тот, кто хоть раз пробовал сладкий борщ и подсахаренное яйцо всмятку, может по достоинству оценить это!
Кончилось всё тем, что негодную соль выбросили на помойку и заменили новой, которая уже никогда не пыталась стать сладкой.

Քաղցր աղ
Աղը հոգնել էր  աղի  լինելուց և մտածում է.«Ինչո՞վ եմ ես պակաս շաքարից: Նա էլ է սպիտակ,  ես էլ, նա էլ է սորուն, ես էլ: Բայց  բոլորը նրան սիրում են, նույնիսկ նրան ճպպացնում են, երբ թեյ են խմում, իսկ ինձ բացարձակ չեն էլ նկատում»: Եվ նա որոշում է դառնալ քաղցր:
Ասում է և անում: Եվ  ինչ է լինում  ճաշի ժամանակ: Միայն նա, ով գոնե մեկ անգամ փորձել է քաղցր բորշչ և քաղցրացրած խաշած ձու, կարող  է  արժանապատվությամբ գնահատել դա:
Ամեն ինչ  ավարտվեց նրանով, որ անպետք աղն նետեցին աղբամանը և փոխարինեցին նորով, որը երբեք չփորձեց լինել քաղցր:
Թարգմանությունը` Անի Հովհաննիսյանի

 Муравьи и улитка
Стали муравьи строить муравейник. Уложили с десяток иголочек, и тут появилась улитка и закричала:Муравьи растащили иголочки, и улитка проползла. На новом месте муравьи построили высокий муравейник, и, когда положили наверх последнюю иголочку, появилась улитка.
— Опять? — закричала она. — Вы что, издеваетесь? Сейчас же убирайте всё с дороги.
Спряталась в домике и захрапела.
— Улитке всё равно, куда ползти, — сказал один муравей, — а нам без муравейника нельзя, замёрзнем зимой. Надо развернуть улитку.
Проснулась улитка утром и глазам не верит. Дорога свободна.
— Мне, конечно, всё равно, куда ползти, но я принципиально не желаю сворачивать, если можно ползти прямо.
И, довольная, что муравьи уступили, она поползла туда, откуда появилась.
Муравьи растащили иголочки, и улитка проползла. На новом месте муравьи построили высокий муравейник, и, когда положили наверх последнюю иголочку, появилась улитка.
— Опять? — закричала она. — Вы что, издеваетесь? Сейчас же убирайте всё с дороги.
Спряталась в домике и захрапела.
— Улитке всё равно, куда ползти, — сказал один муравей, — а нам без муравейника нельзя, замёрзнем зимой. Надо развернуть улитку.
Проснулась улитка утром и глазам не верит. Дорога свободна.
— Мне, конечно, всё равно, куда ползти, но я принципиально не желаю сворачивать, если можно ползти прямо.
И, довольная, что муравьи уступили, она поползла туда, откуда появилась.

Մրջյուններն ու խխունջը
Մրջյունները  սկսեցին մրջնաբույն  պատրաստել։ Իրար վրա էին դարսում տասնյակ ասեղներ, երբ հանկարծ հայտնվում է  խխունջը և գոռում․
-Ինչու՞ եք դուք իմ ճանապարհին մրջնաբույն պատրաստում։ Հենց հիմա հավաքեք այդ ամենը:
Մրջյունները հավաքում են  ասեղները, և խխունջը սողալով անցնում է:
Նոր վայրում են մրջյունները կառուցում  բարձր մրջնաբույն և երբ դնում էին  վերջին ասեղը, հայտնվում է  խխունջը.
-Նորի՞ց,- աղաղակում է  նա,- դուք ի՞նչ է, կատակու՞մ եք։ Հենց հիմա ազատեք ճանապարհս:
Եվ թաքնվեց տնակում ու սկսեց  խռմփացնել:
-Խխունջի համար  միևնույն է` որտեղ սողա,- ասաց մրջյուններից մեկը,- իսկ մենք չենք կարող առանց մրջնաբնի. ձմռանը կսառչենք։ Պետք է շրջել խխունջին:
Առավոտյան արթնանում է  խխունջը և չի հավատւմ աչքերին։ Ճանապարհը ազատ է:
-Ինձ համար, իհարկե,  միևնույն է` որտեղ սողալ:  Եթե կարելի է  սողալ առաջ, սկզբունքորեն չեմ էլ ցանկանում շրջվել:  Եվ գոհ, որ մրջյունները զիջել են իրեն, սողաց  դեպի այնտեղ, որտեղից  հայտնվել էր:

ДЕДУШКА И СМЕРТЬ
Жил старый дедушка. Было ему уже сто лет. Вот узнала Смерть, что живёт такой старый человек. Пришла к нему и говорит:
— Время уже умирать, дедушка.
— Дай приготовиться к смерти, — говорит старик.
— Хорошо, — согласилась Смерть. — Сколько тебе нужно дней?
— Три дня, — ответил дедушка.
Любопытно стало Смерти: что же будет делать старик, как он к смерти будет готовиться?
Наступил первый день. Вышел дедушка в сад, выкопал ямку и посадил дерево.
«Что же он на второй день будет делать?» — думает Смерть.
Наступил второй день. Вышел дедушка в сад, выкопал ещё одну ямку, посадил ещё одно дерево.
«Что же он на третий день будет делать?» — с нетерпением думает Смерть.
Наступил третий день. Вышел дедушка в сад, выкопал ещё одну ямку и посадил ещё одно дерево.
— Для кого же ты деревья сажаешь? — спрашивает Смерть. — Ведь ты завтра помрёшь.
— Для людей, — ответил дедушка.
И отступила Смерть от старика, убежала от него далеко-далеко.

Պապիկն ու մահը
Մի ծեր պապիկ էր ապրում: Նա արդեն հարյուր տարեկան էր: Մահն իմանում է, որ այդպիսի ծեր մարդ է ապրում: Գալիս է  նրա մոտ և ասում.
-Մեռնելուդ ժամանակն է,  պապիկ:
-Թույլ տուր պատրաստվել մահին,- ասում է պապիկը:
-Լավ,- պատասխանում է Մահը,- քանի՞ օր է քեզ հարկավոր:
-Երեք,- պատասխանում է  ծերունին:
Մահին հետաքրքիր է, թե ինչ է անելու ծերունին, ինչպես է պատրաստվելու  մահին:
Առաջին օրը պապիկը գնում է այգի, փորում  մի փոս և  ծառ տնկում:
«Ի՞նչ է անելու նա երկրորդ օրը», -մտածում է Մահը:
Գալիս է  երկրորդ օրը: Պապիկը դարձյալ գնում է  այգի, փորում ևս մեկ փոս և տնկում ևս մեկ ծառ:
«Իսկ ի՞նչ է անելու նա երրորդ օրը »,- անհամբերությամբ մտածում էր Մահը:
Գալիս է  երրորդ օրը: Պապիկը գնում է այգի, փորում ևս մեկ փոս և կրկին ծառ տնկում:
-Ու՞մ համար ես դու ծառ տնկում,- հարցնում է Մահը,- չէ՞ որ դու վաղը մեռնելու ես:
-Մարդկանց համար,- պատասխանում է ծերուկը:
Հեռանում է  Մահը ծերունուց և փախչում շատ ու շատ հեռու:
Թարգմանությունը` Մերի Հաջյանի:

 Черные очки
Мальчик, проходя по улице к своему дому, никогда не приветствовал соседей. Соседи рассказали родителям, что их сын ведёт себя невежливо. Отец взялся журить сына. Тот слушал отца, опустив голову от стыда. Затем мальчик обратился к отцу:
— Папа, купи мне, пожалуйста, чёрные очки!
— Зачем, сынок? — спросил удивлённо отец.
— Потому, что теперь мне очень стыдно будет ходить по нашей улице…
— Эх, сынок! Ты лучше постарайся исправиться и тогда тебе не понадобятся чёрные очки! — улыбнулся отец.

Սև ակնոց
Տղան, իրենց տան փողոցով անցնելով, երբեք չէր բարևում հարևաններին: Հարևանները տղայի ծնողներին ասում են,  որ նրանց տղան անքաղաքավարի է: Հայրը հանդիմանում է որդուն: Նա, հորը լսելով, ամոթից կախում է գլուխը դիմում է իր հորը.
— Հայրիկ, խնդրում եմ ինձ համար սև ակնոցներ գնիր:
-Ինչու՞, որդիս,- անակնկալի եկած հարցնում է հայրը:
— Որովհետև հիմա ես ամաչում եմ մեր փողոցով անցնել…
— Օ՜, որդիս: Դու ավելի լավ է փոխվես, այդ ժամանակ քեզ սև ակնոց պետք չի լինի,- ժպտալով ասում է հայրը:
Թարգմանությունը` Մարինե Հակոբյանի:

Две книги
Стояли на книжной полке две книги: одна в дорогом, красивом переплёте, другая — в дешёвом и бедном.
Прочитал дорогую книгу хозяин и сказал: 
— Ни уму, ни сердцу!
Прочитал дешёвую, заплакал и признал, что ничего более полезного для души ещё не читал. 
Но на полке обе оставил. Одну для души, а вторую — на тот случай, если вдруг гости придут: чтобы видели, что у него в доме есть и красивые книги.

 Երկու գիրք
Գրապահարանի վրա  երկու գիրք էր դրված, մեկը` թանկարժեք, շքեղ կազմով,  մյուսը համեստ և էժանագին:
Տերը կարդաց թանկարժեք գիրքը և ասաց.
-Ոչ խելքին, ոչ սրտին:
Այնուհետև կարդաց մյուս գիրքը, լաց եղավ և խոստովանեց, որ դեռ  հոգու համար ավելի օգտակար ոչինչ  չէր կարդացել:
Բայց երկուսն էլ թողեց գրապահարանին: Մեկը   հոգու համար, իսկ երկրորդը նրա համար, որ հյուրերը գան, տեսնեն որ իր տանը ևս գեղեցիկ գրքեր կան:
Թարգմանությունը` Ինգա Պետրոսյանի:

Два волка
Когда-то давно старик открыл своему внуку одну жизненную истину:
— В каждом человеке идёт борьба, очень похожая на борьбу двух волков. Один волк представляет зло: зависть, ревность, сожаление, эгоизм, амбиции, ложь. Другой волк представляет добро: мир, любовь, надежду, истину, доброту и верность.
Внук, тронутый до глубины души словами деда, задумался, а потом спросил:
— А какой волк в конце побеждает?
Старик улыбнулся и ответил:
— Всегда побеждает тот волк, которого ты кормишь.

Երկու գայլ
Մի անգամ ծերունին թոռնիկին բացեց   կյանքի մի  ճշմարտություն.
-Յուրաքանչյուր մարդու մեջ պայքար է գնում` շատ նման երկու գայլերի պայքարին: Մի գայլը չարն է ներկայացնում` նախանձը,  խանդը, ափսոսանքը, եսասիրությունը, հավակնությունները, սուտը: Մյուս գայլը բարին`խաղաղությունը, սերը, հույսը, ճշմարտությունը, բարությունն ու հավատարմությունը:
Թոռնիկը, մինչև հոգու խորքը զգացված պապի խոսքերից, մի քիչ մտածեց և հարցրեց.
-Իսկ ո՞ր գայլն է վերջում հաղթում:
Թարգմանությունը` Գրետա Հովակիմյանի

Божья коровка

Посреди прекрасного, яркого божьего мира жиламаленькая серенькая букашка. Все другие насекомые очень гордились своими яркими цветами и не обращали на неё никакого внимания, а колорадский жук даже насмехался над ней. Маленькая букашечка очень горевала. Но однажды утром её погладил по спинке солнечный лучик. Малышка обрадовалась, что её кто-то любит, и подумала с благодарностью: «Я могу сделать доброе дело! Очищу листики от тлей», — и листик за листиком, веточка за веточкой за день очистила целое дерево. И каждый листочек на дереве зашептал ей:
— Спасибо, ты спасла нас!
Серенькая букашечка была так рада и смущена, что покраснела. Это было так красиво!
С тех пор она всегда сияла и излучала такую радость, что все полюбили её и стали называть «божьей коровкой». И теперь, когда люди просят её полететь на небо и исполнить их желание, она с радостью это делает, ведь она — «божья», и она точно знает, что каждый может стать счастливым, нужно просто делать добро другим!

Զատիկը
Գեղեցիկ և պայծառ աստվածային  աշխարհում ապրում էր մի մոխրագույն բզեզիկ։ Բոլոր մյուս  միջատները շատ հպարտ  էին իրենց վառ գույներով և ուշադրություն չէին դարձնում  նրա վրա, իսկ  կոլորադյան բզեզն անգամ ծաղրում էր։ Փոքրիկ բզեզիկը  շատ  էր վշտանում ։ Բայց մի անգամ առավոտյան արևի շողը շոյեց նրա մեջքը։ Փոքրիկն ուրախացավ, որ  ինչ-որ մեկն իրեն սիրում է և երախտագիտությամբ  մտածեց․«Ես կարող եմ բարի գործ անել։ Կմաքրեմ տերևները ուտիճներից»: Եվ տերև առ տերև, ճյուղ առ ճյուղ ընդամենը մեկ օրում  մաքրեց ողջ ծառը։ Ծառի վրա գտնվող յուրաքանչյուր տերև շշնջաց նրան․

— Շնորհակալություն, դու փրկեցիր մեզ:
Մոխրագույն բզեզիկը  այնքան  ուրախ էր ու  շփոթված, որ անգամ կարմրեց։ Դա այնքան հիասքանչ էր։
Այդ պահից նա միշտ շողում  և այնպիսի ուրախություն էր տարածում, որ բոլորը սկսեցին սիրել նրան և կոչեցին «Զատիկ»: Եվ հիմա, երբ մարդիկ խնդրում են նրան թռչել երկինք և կատարել իրենց  ցանկությունը, նա ուրախությամբ է դա անում, և գիտի իսկապես, որ յուրաքանչյուրը կարող է երջանիկ լինել,  պարզապես պետք է ուրիշներին  բարություն անել:
Թարգմանությունը` Ինգա Պետրոսյանի
Նախագծի արդյունքը
էլեն Ասլանյան
Անի Հովհաննիսյան